ราชพฤกษ์

ชื่ออื่น ๆ: ชัยพฤกษ์ (ภาคกลาง); กุเพยะ (กะเหรี่ยง-กาญจนบุรี); คูน (ภาคกลาง, ภาคเหนือ); ปือยู ปูโย เปอโซ แมะหล่าหยู่ (กะเหรี่ยง-แม่ฮ่องสอน); ราชพริก (ภาคตะวันออกเฉียงใต้); ลมแล้ง (ภาคเหนือ); ลักเคยลักเกลือ (ภาคใต้)

ชื่อวิทยาศาสตร์: Cassia fistula L.

ชื่อสามัญ: Golden shower, Indian laburnum, Pudding-pipe tree.

ชื่อวงศ์: FABACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

     ไม้ต้น สูง 10-15 ม. เปลือกต้นเกลี้ยง สีขาวอมเทา แตกกิ่งก้านเป็นพุ่มกลม ใบประกอบแบบขนนกชั้นเดียวปลายคู่ เรียงสลับ ใบย่อย 3-8 คู่ เรียงตรงข้าม ใบรูปไข่แกมขอบขนาน กว้าง 4-8 ซม. ยาว 7-12 ซม. ฐานใบมน ปลายใบแหลม ขอบเรียบเป็นคลื่นเล็กน้อย เนื้อใบเกลี้ยง ค่อนข้างบาง หูใบมีขนาดเล็กและร่วงง่าย ช่อดอกแบบช่อกระจะ ออกตามซอกใบหรือปลายยอด 1-3 ช่อ ดอกสีเหลืองสด เป็นช่อห้อยลงเป็นโคมระย้า ยาว 20-40 ซม. ดอกย่อยจำนวนมาก กว้างประมาณ 3 ซม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ กลีบดอก 5 กลีบ สีเหลือง รูปไข่ ปลายมน เกสรเพศผู้ 10 อัน สั้น 7 อัน ยาว 3 อัน อับเรณูมีขนาดเล็ก เกสรเพศเมีย รังไข่รูปรี มีขนยาวคล้ายไหม ผลเป็นฝักยาว รูปแท่งกลม กว้าง 1.5-2.5 ซม. ยาว 20-60 ซม. ผลแบบฝัก ฝักอ่อนสีเขียว ฝักแก่สีน้ำตาลเข้มเกือบดำ ผิวเรียบเกลี้ยง ฝักแก่ไม่แตก ภายในฝักจะมีผนังกั้นเป็นช่อง ๆ แต่ละช่องมีเมล็ด 1 เมล็ด เมล็ด มีเนื้อเหนียวเปียกสีดำหุ้ม เมล็ดรูปรีแบน สีน้ำตาล มี 50-70 เมล็ด 

ประโยชน์:

      สมุนไพร: สรรพคุณ ราก แก้กลากเกลื้อน ฆ่าเชื้อคุดทะราด ระบายพิษไข้ ใบ ใช้ระบายท้อง ฆ่าเชื้อโรค ดอก ต้มน้ำดื่ม แก้ไข้ ระบายท้อง เมล็ด แก้ตานซางตัวร้อน

      อาหาร: -

      ไม้ประดับ: ทั้งต้น นิยมปลูกเป็นไม้ดอกไม้ประดับ

ระยะเวลาการออกดอก: ออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม

ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: ราชพฤกษ์เป็นดอกไม้ประจำจังหวัดขอนแก่น และจังหวัดนครศรีธรรมราช 

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: -