ถั่วลาย

ชื่ออื่น ๆ: ถั่วสะแดด 

ชื่อวิทยาศาสตร์: Centrosema pubescens Benth.      

ชื่อสามัญ: Butterfly pea.

ชื่อวงศ์: FABACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

ไม้เถา อายุหลายปี ลักษณะลำต้นเลื้อยพัน ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางลำต้น 0.15-0.18 ซม. ลำต้นสีเขียวเข้มแกมน้ำตาล มีขนสั้นนุ่มสีน้ำตาลแดงคลุมประปราย ใบประกอบแบบขนนก มี 3 ใบย่อย ใบย่อยรูปไข่ ใบบน ยาว 4.5-7.7 ซม. กว้าง 3.2-4.15 ซม. ใบข้าง ยาว 4-6 ซม. กว้าง 2-3.5 ซม. โคนใบแหลม ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบบางค่อนข้างเหนียว ใบสีเขียว ผิวใบทั้งสองด้านมีขนสั้นนุ่มคลุมประปราย หูใบ รูปขอบขนาน หรือคล้ายหนาม สีน้ำตาล ช่อดอกแบบช่อกระจะออกที่ซอกใบ ช่อดอก ยาว 5-8.2 ซม. ดอกย่อยรูปดอกถั่ว ดอกยาว 1.32-2.58 ซม. กลีบเลี้ยงโคนเชื่อมติดกันเป็นรูปถ้วย ปลายแยกเป็น 5 แฉก กลีบดอก 5 กลีบ กลีบกลางรูปไข่กว้าง ปลายกลีบมน กว้าง 2-3 ซม. ยาว 2.5-4 ซม. กลีบคู่ข้าง กว้าง 2-2.8 ซม. ยาว 2.5-3.2 ซม. กลีบคู่ล่างติดกันเป็นรูปท้องเรือ กว้าง 2-2.6 ซม. ยาว 2.3-2.9 ซม. เกสรเพศผู้ 10 อัน เกสรเพศเมีย รังไข่รูปรี ผลแบบแห้งแตก เป็นฝักรูปขอบขนานแบน ยาว 9.5-11.5 ซม. กว้าง 0.5-0.7 ซม. ฝักดิบสีเขียว ฝักแก่สีน้ำตาล รอยคอดระหว่างข้อฝักไม่ชัดเจน เมล็ดมีหลายเมล็ด รูปรี

ประโยชน์:  

      สมุนไพร: สรรพคุณ เมล็ด ต้มรับประทาน ช่วยกระตุ้นการขับถ่าย แก้อาการท้องผูก ป้องกันโรคมะเร็งลำไส้ มะเร็งกระเพาะอาหาร รักษาระดับน้ำตาลในเลือด ป้องกันโรคเบาหวาน ช่วยลดไขมันในเส้นเลือด ช่วยลดความอ้วน ช่วยให้ร่างกายสมส่วน เสริมสร้างการเติบโต และซ่อมแซมเนื้อเยื่อ 

      อาหาร: เมล็ด ต้มใส่น้ำตาลรับประทานได้หลายเมนู เช่น ต้มทำซุป และทำไส้ขนม หรือแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ อาทิ ซอสถั่ว และถั่วเน่า

      ไม้ประดับ: -

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

      การใช้ประโยชน์อื่น ๆ: - 

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกช่วงเดือนตุลาคมถึงเดือนพฤศจิกายน

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: แหล่งที่พบ ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี