เม่าไข่ปลา

ชื่ออื่น ๆ: กูแจ ขะเม่าผา มะเม่า มะเม่าข้าวเบา มังเม่า เม่าทุ่ง 

ชื่อวิทยาศาสตร์: Antidesma ghaesembilla Gaertn.     

ชื่อสามัญ: -

ชื่อวงศ์: PHYLLANTHACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

      ไม้พุ่มหรือไม้ต้น สูง 2-6 เมตร เรือนยอดทรงพุ่ม แตกกิ่งก้านมาก เปลือกต้นสีเทาแตกเป็นสะเก็ด กิ่งค่อนข้างเล็ก ใบเดี่ยวเรียงแบบสลับ รูปไข่หรือรูปรี กว้าง 3.5-4.5 ซม. ยาว 5-7 ซม. โคนใบมนถึงหยักเว้า ปลายใบมน หรือมีติ่งแหลมขนาดเล็ก ขอบใบเรียบ แผ่นใบบาง ผิวใบเกลี้ยง หรือมีขนสั้นตามเส้นใบหรือเส้นแขนงใบ เส้นแขนง มี 5-8 เส้น ก้านใบยาว 0.5-1 ซม. มีขนประปรายถึงหนาแน่น หูใบรูปลิ่มแคบ ยาว 0.4-0.6 ซม. ช่อดอกแบบช่อเชิงลดออกที่ปลายยอดหรือซอกใบใกล้ปลายยอด ช่อดอกยาว 1-4 ซม. ช่อดอกมีดอกย่อยขนาดเล็กจำนวนมาก สีครีมหรือสีเขียวแกมเหลือง ดอกย่อยแบบแยกเพศอยู่ต่างต้น หรืออยู่ต้นเดียวกัน ดอกเพศผู้ ช่อดอกยาว 4-6 ซม. ดอกย่อย ขนาด 0.2-0.3 ซม. ไม่มีกลีบดอก ดอกเพศเมียยาว 0.15-0.2 ซม. ผลกลุ่ม ช่อผลเป็นพวง ยาว 4-7 ซม. แต่ละพวงจะมีผลขนาดเล็ก ผลย่อย รูปเกือบกลม หรือ รูปรี ผิวมีขน ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.4-0.5 ซม. ผลอ่อนสีขาว หรือสีเขียวแกมขาว ผลสุก สีแดงคล้ำถึงดำ รสหวานอมเปรี้ยวและฝาด เมล็ดขนาดเล็ก มี 1-2 เมล็ด

ประโยชน์:  

      สมุนไพร: สรรพคุณ ผลสุก รสหวานอมเปรี้ยว รับประทานช่วยป้องกันมะเร็ง ชะลอความชรา ป้องกันโรคหัวใจล้มเหลว เป็นยาอายุวัฒนะ บำรุงสายตา แก้กษัย ขับโลหิต ช่วยฟอกเลือด ขับเสมหะ เป็นยาระบาย ขับปัสสาวะ แก้มดลูกพิการ ขับน้ำคาวปลา บำรุงไต แก้เส้นเอ็นพิการ บรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย ใช้ประคบรักษาอาการฟกช้ำดำเขียว รักษาแผล และรักษาฝีหนอง 

      อาหาร: ผลสุก รสหวานอมเปรี้ยว รับประทานเป็นผลไม้

      ไม้ประดับ: ทั้งต้น นิยมปลูกเป็นไม้ประดับสวน

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

      การใช้ประโยชน์อื่น ๆ: - 

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนเมษายน

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: แหล่งที่พบ ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (แปลงผักพื้นบ้าน)