ตะเคียนทอง

ชื่ออื่น ๆ: กะกี้ โกกี้ แคน จะเคียน จืองา จูเค้ โซเก ตะเคียน ตะเคียนใหญ่ ไพร

ชื่อวิทยาศาสตร์: Hopea odorata Roxb.          

ชื่อสามัญ: Ironwood.

ชื่อวงศ์: DIPTEROCARPACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

     ไม้ต้น สูง 20-40 เมตร ไม่ผลัดใบ ลำต้นเปลา ตรง เปลือกต้นสีน้ำตาลคล้ำ หรือน้ำตาลแกมดำ มีชันสีเหลืองเกาะอยู่ตามรอยแตกของเปลือกทั่วไป ต้นเล็กเปลือกจะเรียบ ต้นใหญ่เปลือกจะแตกเป็นสะเก็ด เรือนยอดแน่นทึบเป็นพุ่มรูปกลมหรือรูปกรวย กิ่งอ่อนเกลี้ยง ใบเดี่ยว เรียงแบบสลับ ใบรูปไข่ แกมรูปใบหอก กว้าง 3-7 ซม. ยาว 8-16 ซม. โคนใบมนป้านและเบี้ยว ปลายใบเรียวแหลม ผิวใบทั้งสองด้านเกลี้ยงเป็นมัน เนื้อใบค่อนข้างหนา ผิวใบด้านล่างจะมีตุ่มหูดหรือตุ่มดอมเมเซียเกลี้ยง ๆ อยู่ตามง่ามแขนงใบ ช่อดอกแบบช่อแยกแขนง ออกที่ซอกใบและปลายยอด ดอกย่อยช่อละ 40-50 ดอก ช่อยาว 5-7 ซม. ดอกย่อยสีเหลืองแกมน้ำตาล มีกลิ่นหอม มีขนนุ่ม กลีบดอกมี 5 กลีบ ดอกบานเต็มที่กลีบดอกจะบิดคล้ายกงจักร ขนาดดอก 0.8-1 ซม. กลีบดอก 0.3-0.5 ซม. ปลายกลีบหยักส่วนล่างบิดและเชื่อมติดกัน เกสรเพศผู้ มี 15 อัน อับเรณูมียอดแหลม เกสรเพศเมีย รังไข่เหนือวงกลีบ รูปรีเรียวเล็ก ความยาวเท่ากับรังไข่ เมื่อหลุดจะร่วงทั้งชั้นรวมทั้งเกสรเพศผู้ติดไปด้วย กลีบเลี้ยงมีขนาดเล็กมาก มี 5 กลีบ ผลแห้งไม่แตก รูปกลมหรือรูปไข่เกลี้ยง ปลายมนเป็นติ่ง ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 0.6 ซม. มีปีกรูปใบพาย ยาว 1 คู่ ยาว 4-6 ซม. ปลายปีกกว้าง 1 ซม. ส่วนโคนเรียว มีเส้นตามยาว 9-11 เส้น ปีกสั้น 3 ปีก ซ้อนกัน ยาวน้อยกว่า 0.5 ซม. ปีกซ้อนกัน แต่หุ้มส่วนกลางผลไม่มิด ผลสีเขียวอ่อน เมื่อสุกสีน้ำตาลเข้ม เมล็ด มี 1 เมล็ด รูปเกือบกลม สีน้ำตาล   

ประโยชน์: 

      สมุนไพร: สรรพคุณ แก่น รสขมอมหวาน รักษาคุดทะราด ขับเสมหะ แก้โลหิต และกำเดา การใช้ประโยชน์อื่น ๆ เนื้อไม้ นิยมนำมาใช้ประโยชน์อย่างกว้างขวาง เช่น ใช้ทำบ้านเรือน สะพาน หมอนรองรางรถไฟ ตัวถังรถ เรือ หรือทำเครื่องเรือน วงกบประตู หน้าต่าง หีบใส่ของ พานท้ายและรางปืน หูกทอผ้า กังหันน้ำ เกียน เสาโป๊ะ และกระโดงเรือ  

      อาหาร: -

      ไม้ประดับ: ทั้งต้น นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ ไม้ให้ร่มเงา

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนมีนาคม

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: แหล่งที่พบ ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (สวนสมุนไพร และสวนพฤกษศาสตร์)