จิกน้ำ

ชื่ออื่น ๆ: กระโดนทุ่ง กระโดนน้ำ กระโดนสร้อย จิ๊ก จิกนา ตอง ปุยสาย ลำไพ่ 

ชื่อวิทยาศาสตร์: Barringtonia acutangula (L.) Gaertn. subsp. spicata  (Blume) Payens          

ชื่อสามัญ: Indian oak, Itchy tree.

ชื่อวงศ์: LECYTHIDACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

     ไม้ต้นหรือไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 5-20 เมตร ชอบขึ้นใกล้น้ำหรือที่ร่มริมน้ำ เปลือกต้นขรุขระ สีน้ำตาลหรือสีน้ำตาลแกมดำ ใบเดี่ยว เรียงแบบสลับ ใบรูปใบหอกกลับ หรือรูปไข่กลับ กว้าง 2.5-8 ซม. ยาว 6-20 ซม. โคนใบแหลม ปลายใบกลมถึงแหลม ขอบใบจักฟันเลื่อยหรือหยักมนถี่ เนื้อใบบาง ผิวใบทั้งสองด้านเกลี้ยง เส้นใบและเส้นใบย่อยเด่นชัดทางด้านล่าง ช่อดอกแบบช่อกระจะหรือช่อเชิดลด ช่อดอกห้อยลง ออกที่ปลายยอดหรือซอกใบ ยาว 20-60 ซม. ดอกย่อยสีชมพูหรือแดงแกมชมพู ดอกบานกลางคืน กลีบเลี้ยง 4 กลีบ กลีบดอก 4 กลีบ เกสรเพศผู้จำนวนมาก ก้านชูเกสร ยาว 2-5 ซม. อับเรณูรูปขอบขนาน สีเหลือง สีแดงสด เกสรเพศเมีย รังไข่รูปรี ผลสด รูปไข่กลับ มีสันตามยาว 4-8 สัน เมล็ด มี 1 เมล็ด

ประโยชน์: 

      สมุนไพร: สรรพคุณ เปลือกและต้น ใช้เบื่อปลา ต้มดื่มแก้ระดูขาว ใบ ต้มดื่มแก้ท้องร่วง เมล็ด ใช้เป็นยาลมแก้จุกเสียด และบรรเทาอาการไอในเด็ก 

      อาหาร: ยอดอ่อนและดอก รสมันปนฝาด รับประทานเป็นผักสด จิ้มกับน้ำพริก กินกับขนมจีน รสชาติมันปนฝาด

      ไม้ประดับ: ทั้งต้น นิยมปลูกเป็นไม้ดอกไม้ประดับ

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนมีนาคม

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: แหล่งที่พบ ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (แปลงผักพื้นบ้าน)