ผักขมหิน

ชื่ออื่น ๆ: นังกู่แซ ปังแป ผักขมฟ้า ผักเบี้ยหิน ผักปั๋งดิน ผักเมียก 

ชื่อวิทยาศาสตร์: Boerhavia diffusa L.         

ชื่อสามัญ: Spreading hog-weed.

ชื่อวงศ์: NYCTAGINACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

     ไม้ล้มลุก สูง 0.2-1 เมตร ลำต้นแตกกิ่งก้านมาก ตั้งตรงหรือทอดเลื้อยขนานไปตามพื้นดิน ผิวเรียบหรือมีขนบริเวณปลายกิ่ง ลำต้นกลมสีเขียวแกมแดง ยอดอ่อนมีขน ใบเดี่ยว เรียงแบบตรงข้าม ขนาดไม่เท่ากัน ใบรูปไข่แกมขอบขนาน หรือรูปใบหอก กว้าง 1.5-3 ซม. ยาว 2-4 ซม. โคนใบกลมหรือตัด ปลายใบแหลมหรือมน ขอบใบเรียบ แผ่นใบค่อนข้างหนา สีเขียว ท้องใบสีเขียวนวล ตลอดแนวขอบใบมีต่อมสีแดง ช่อดอกแบบช่อแยกแขนงคล้ายซี่ร่มแยกแขนงออกที่ปลายยอด หรือซอกใบใกล้ปลายยอด ดอกย่อยขนาดเล็ก รูประฆัง กลีบรวมสีขาวชมพู หรือสีชมพูแกมแดง โคนกลีบเชื่อมติดกันเป็นหลอดสั้น ปลายแยกเป็น 10 กลีบ ปลายกลีบมน กลีบรวมยาว 0.1-0.2 ซม. ก้านช่อดอกมีขน เกสรเพศผู้ 2-3 อัน ยื่นพ้นกลีบรวมเล็กน้อย เกสรเพศเมีย รังไข่รูปรี ผลแห้ง มีส่วนโคนกลีบรวมหุ้มอยู่ รูปคล้ายกระบอง มีสัน 5 สันตื้น ๆ มีต่อมทั่วไป ยาว 0.2-0.3 ซม. ผิวมีขน และมีเมือกเหนียว เมล็ดขนาดเล็กมีจำนวนมาก

ประโยชน์: 

      สมุนไพร: ใบ เป็นยาใช้ภายนอก นำมาตำพอกฝี    

      อาหาร: ใบอ่อนและยอดอ่อน รับประทานเป็นผัก ประกอบกับน้ำพริกต่าง ๆ 

      ไม้ประดับ: -

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกตลอดทั้งปี พบมากช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนกรกฎาคม

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: แหล่งที่พบ ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (แปลงเกษตร)