ขมิ้นโคก

ชื่ออื่น ๆ: กระเจียวบัว ปทุมมา

ชื่อวิทยาศาสตร์: Curcuma alismatifolia Gagnep.         

ชื่อสามัญ: Siam tulip.

ชื่อวงศ์: ZINGIBERACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

      ไม้ล้มลุก มีลำต้นใต้ดินแบบเหง้ากลม ขนาด 2-2.5 ซม. มีรากอยู่รวมกันเป็นกระจุก บางครั้งปลายรากเปลี่ยนเป็นก้อนกลมซึ่งเป็นส่วนที่สะสมอาหาร ใบเดี่ยว เรียงแบบสลับ ออกจากเหง้าชูขึ้นมาเหนือพื้นดิน 2 ใบพร้อมกันก่อน ส่วนช่อดอกจะงอกพร้อมกับใบที่ 3 ใบยาว รูปใบหอก หรือรูปรียาวแกมรูปขอบขนาน กว้าง 3-7 ซม. ยาว 10-60 ซม. โคนสอบแคบลงไปจนกลายเป็นก้าน ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ ก้านใบยาว 10-20 ซม. แผ่นใบบางคล้ายกระดาษ ช่อดอกแบบช่อเชิงลด รูปทรงกระบอก กว้าง 2-3.5 ซม. ยาว 3-5 ซม. ประกอบด้วยใบประดับซ้อนกัน ใบประดับที่โคนช่อสีเขียวอ่อนและมีลักษณะคล้ายกันคือปลายตัด ส่วนใบประดับที่อยู่ปลายช่อดอก ปลายใบแหลมและมีสีขาว สีชมพูอ่อนหรือชมพูเข้มคล้ายสีกลีบบัว บางครั้งมีสีน้ำตาล เขียว หรือชมพูเข้มตามขอบ ก้านช่อดอกยาว 0.3-1.5 ซม. ดอกย่อยสีขาว กลีบปากสีม่วงเข้ม กลีบดอกบานอยู่ในซอกใบประดับ และปลายกลีบดอกจะยื่นออกมาเล็กน้อย โคนกลีบดอกติดกันเป็นหลอดรูปกรวย กว้างประมาณ 0.8-1 ซม. ยาว 1.7-2 ซม. เกสรเพศผู้ 1 อัน เกสรเพศเมียอยู่ระหว่างลอนอับเรณู รังไข่อยู่ใต้วงกลีบ มี 3 ช่อง แต่ละช่องมีออวุลจำนวนมาก ผลแบบฝัก รูปรี หรือรูปรีแกมไข่ เปลือกผลเรียบแบ่งเป็นพู เมล็ด มีขนาดเล็ก รูปรีแกมไข่ มีพูไม่ชัดเจน 

ประโยชน์: 

      สมุนไพร: -  

      อาหาร: -

      ไม้ประดับ: ทั้งต้น นิยมปลูกเป็นไม้ดอกไม้ประดับ

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนสิงหาคม

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: ขมิ้นโคกมีเขตการกระจายพันธุ์ในประเทศไทยทางภาคตะวันออก และภาคตะวันออกเฉียงใต้ ขึ้นตามป่าโปร่ง ในต่างประเทศพบในภูมิภาคอินโดจีน

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: -