คนทีเขมา

ชื่ออื่น ๆ: กุโนกามอ กูนิง

ชื่อวิทยาศาสตร์: Vitex negundo L.       

ชื่อสามัญ: Chinese chaste tree.

ชื่อวงศ์: LAMIACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

      ไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 3-4 เมตร แตกกิ่งก้านมาก กิ่งอ่อนเป็นเหลี่ยม เปลือกต้นสีน้ำตาลแกมเทา มีขนปกคลุม กิ่งและใบ มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ ใบประกอบแบบนิ้วมือ เรียงแบบตรงกันข้าม มีใบย่อย 5 ใบ รูปใบหอกแกมรูปไข่ หรือรูปขอบขนานแกมรูปใบหอก กว้าง 1-4 ซม. ยาว 4-13 ซม. โคนใบแหลม หรือรูปสอบ ปลายใบเรียวแหลม ขอบใบเรียบหรือหยักเล็กน้อย ผิวใบด้านบนเรียบสีเขียวเข้ม ผิวใบด้านล่างสีเขียวแกมขาวนวล มีขนอ่อนสั้นนุ่มคลุม ช่อดอกแบบช่อแยกแขนงออกที่ปลายยอด ดอกย่อยขนาดเล็กมีจำนวนมาก กลีบดอกสีขาว หรือสีม่วงแกมสีเหลืองอ่อน กลีบด้านนอกมีขนละเอียด โคนกลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นรูปกรวย ปลายกลีบแยกออกเป็นปาก 2 ปาก คล้ายริมฝีปาก กลีบปากบนแยกเป็น 3 แฉก กลีบปากล่างมี 2 แฉก เกสรเพศผู้ อับเรณูรูปขอบขนาน เกสรเพศเมีย รังไข่รูปรี ผลสด รูปเกือบกลม สีน้ำตาล เปลือกผลแข็ง เมล็ด มี 1 เมล็ด ขนาดเล็ก

ประโยชน์: 

      สมุนไพร: ราก รสร้อนเมา แก้ลม ขับเหงื่อ แก้ริดสีดวงแห้ง แก้ไข้หวัด ขับเสมหะ เปลือกต้น รสหอมร้อน แก้ไข้ แก้ฟกบวม แก้ริดสีดวง แก้ลมเสียดแทง ปวดท้อง แก้พยาธิ ใบ รสหอมร้อน ใช้ภายนอกแก้กลาก เกลื้อน แก้ฝี แก้เชื้อราที่เท้า บาดแผลจากของมีคม สุนัข หรือตะขาบกัด รักษาไข้หวัด แก้เสมหะ ดอก รสหอมฝาด เป็นยาฝาดสมาน แก้ไข้ แก้ท้องเสีย ผล รสหอมร้อน ใช้ขับเสมหะ แก้หอบหืด ไอ แก้ไข้หวัด ไข้ป่า ไข้มาลาเรีย ไข้รากสาดน้อย แก้เหน็บชา และรักษาแผลในกระเพาะอาหาร 

      อาหาร: -

      ไม้ประดับ: ทั้งต้น นิยมปลูกเป็นไม้ดอกไม้ประดับ

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกช่วงเดือนเมษายนถึงเดือนมิถุนายน

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: แหล่งที่พบ ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (สวนสมุนไพร)