น้ำใจใคร่

ชื่ออื่น ๆ: กระดอกอก กระเดาะ กระเดาะอาจิง กระทกรก กระทอก กระทอกม้า ควยเซียก ชักกระทอก นางจุม นางชม ผักรูด

ชื่อวิทยาศาสตร์: Olax scandens Roxb.       

ชื่อสามัญ: -

ชื่อวงศ์: OLACACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

      ไม้เถา สูง 2-3 เมตร เปลือกต้นสีเขียว ผิวเรียบ กิ่งก้านมีขนสั้นคลุม และมักมีหนามแข็งเล็ก ๆ ทั่วไป เนื้อไม้สีขาวนวล ตามกิ่งอ่อนมีขนสีขาวคลุม กิ่งมักห้อยลง กิ่งแก่เกือบเกลี้ยง มีหนามโค้ง ใบเดี่ยว เรียงแบบสลับ รูปขอบขนานแกมใบหอก หรือรูปไข่แกมขอบขนาน กว้าง 2-3 ซม. ยาว 5-7 ซม. ฐานใบสอบถึงมน ปลายใบแหลม สองข้างไม่เท่ากัน ขอบใบเรียบ ผิวใบเรียบหนา ผิวใบด้านบนสีเขียวเข้ม ผิวใบด้านล่างสีเขียวอ่อนและมีขนสั้นนุ่ม เส้นแขนงใบข้างละ 5-8 เส้น ไม่ชัดเจน ก้านใบยาว 0.5-1 ซม. มีขนสั้นนุ่ม ช่อดอกแบบช่อกระจุก ออกตามซอกใบ มี 1-3 ช่อ ต่อซอกใบ มีกลิ่นหอม มีขนสั้นหนาแน่น ดอกย่อยรูปเข็ม กลีบดอกสีขาว 3 กลีบ รูปแถบแกมรูปขอบขนาน กว้างประมาณ 0.15 ซม. ยาว 0.7-0.8 ซม. ผิวเกลี้ยง กลีบดอก 2 ใน 3 กลีบ มักมีแฉกย่อยที่ปลาย ดูคล้ายมี 5 กลีบ โคนกลีบดอกเชื่อมติดกันเป็นหลอดสั้น ปลายแยกเป็น 5-6 แฉก ก้านชูดอกสั้น เกสรเพศผู้ 3 อัน อับเรณูรูปขอบขนาน เกสรเพศผู้ที่เป็นหมัน รูปไข่แคบ ปลายแยกเป็น 2 แฉก รังไข่อยู่เหนือวงกลีบ รูปไข่หรือรูปรี เกลี้ยง ยอดเกสรเพศเมียแยกเป็น 3 แฉกไม่ชัดเจน ใบประดับที่โคนก้านช่อดอกยาว 0.5-3.5 ซม. ใบประดับย่อยร่วงง่าย มีขนสั้นนุ่ม ก้านดอกยาว 0.1-0.5 ซม. ผิวเกลี้ยง กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปถ้วยค่อนข้างแข็ง ปลายตัด ยาวประมาณ 0.1 ซม. ผลสด แบบผลผนังชั้นในแข็ง รูปไข่ หรือรูปกลม กว้าง 0.6-1 ซม. ยาว 0.8-1.5 ซม. ผิวเรียบเป็นมัน โคนผลถูกห่อหุ้มด้วยกลีบเลี้ยง ปลายผลมีสีเข้มครอบเหมือนหมวก ยอดเกสรเพศเมีย ติดคงทน จะร่วงไปเมื่อผลแก่จัดผล ผลอ่อนสีเขียวเมื่อสุกสีส้มถึงเหลือง เมล็ด มี 1 เมล็ด

ประโยชน์:  

      สมุนไพร: สรรพคุณ ราก รสสุขุม ต้มดื่ม แก้ไข้ แก้ตัวร้อน และขับพยาธิ เปลือกต้น รสฝาดร้อน ใช้ทา รักษาแผลเน่าเปื่อย หรือต้มดื่ม บำรุงกำลัง เนื้อไม้ รสฝาดเฝื่อนเล็กน้อย ต้มน้ำดื่ม แก้ปวดเมื่อย แก้พิษเมาเบื่อ หรือฝนทารักษาบาดแผล ลำต้น แก้โรคไตพิการ ใบ มีรสฝาดร้อน ใช้ตำสุมศีรษะ แก้หวัดคัดจมูก แก้ปวดศีรษะ 

      อาหาร: -

      ไม้ประดับ: -

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนมิถุนายน

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: แหล่งที่พบ ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (สวนสมุนไพร)