ต้อยติ่ง

ชื่ออื่น ๆ: -

ชื่อวิทยาศาสตร์: Ruellia tuberosa L.       

ชื่อสามัญ: Fever root, Minnie root, Sheep potato, Snapdragon root.

ชื่อวงศ์: ACANTHACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

      ไม้ล้มลุกหลายฤดู สูง 20-50 ซม. ลำต้นตั้งตรง มีเหลี่ยม เปลือกสีเขียว มีขนสาก ใบ เรียงแบบตรงข้ามสลับตั้งฉาก รูปไข่ หรือรูปรี ยาว 5-7.5 ซม. กว้าง 2.5-3.5 ซม. ปลายใบมน ฐานใบสอบเรียว ขอบใบมีขน เนื้อใบหนาคล้ายหนัง มีซิสโทลิท ผิวเกลี้ยง มีขนสั้นที่เส้นกลางใบ เส้นแขนงใบเรียงตรงกันข้ามหรือสลับ 6-7 คู่ เด่นชัดทางด้านล่าง ก้านใบ ยาว 3-4 มม. มีขนสั้น ช่อดอก ออกที่ปลายยอด และซอกใบ แบบช่อกระจุกซ้อน ยาว 3-5.5 ซม. ก้านช่อดอก ยาว 2-3 ซม. ใบประดับ รูปรี ยาว 8-8.5 มม. กว้าง 1.5-2 มม. สีเขียว ผิวเกลี้ยง ใบประดับย่อย มี 2 ใบ รูปใบหอก ยาว 2.5-3 มม. กว้าง 0.7-0.6 มม. ผิวเกลี้ยง กลีบเลี้ยง มี 5 กลีบ รูปขอบขนาน ยาว 2-2.7 ซม. กว้าง 1-1.7 มม. สีเขียว เชื่อมกันที่โคนปลายแยกเป็น 5 กลีบ กลีบดอก เชื่อมกันเป็นหลอด รูปกรวย โคนแคบส่วนปลายพองกว้าง ยาว 5.3-5.6 ซม. กว้าง 3-3.5 ซม. สีม่วง ปลายแยกเป็น 5 กลีบ กลีบด้านตรงกลางมีสีม่วงเข้ม ผิวมีขนสั้น เกสรเพศผู้ มี 4 อัน โคนก้านเชื่อมติดกันเป็นคู่ แต่ละอันยาวไม่เท่ากัน เกสรยาว 2 อัน สั้น 2 อัน เกสรอันยาว ยาว 0.7-0.8 ซม. เกสรอันสั้น ยาว 0.5-0.6 ซม. ก้านชูเกสรเป็นอิสระ โคนก้านเชื่อมติดบนหลอดกลีบดอก ที่ฐานมีขนสั้น อับเรณู มี 2 พู สีขาว รูปขอบขนาน หรือรูปรี ยาว ยาว 3.8-4 มม. แตกตามยาว ไม่มีเดือยสั้นที่ฐาน ก้านชูอับเรณูติดตรงกลางด้านหลังของอับเรณู เกสรเพศเมีย รูปรี ยาว 4-4.5 มม. กว้าง 0.7-0.8 มม. ผิวเกลี้ยง ก้านชูยอดเกสร ยาว 2-2.3 ซม. มีขนสั้น ยอดเกสรมี 2 แฉก ผล รูปรี ปลายแหลม ยาว 2-2.3 ซม. กว้าง 2.7-3 มม. ผิวเกลี้ยง เมล็ด มี 16-18 เมล็ด รูปเกือบกลมแบน เส้นผ่าศูนย์กลาง 1.8-2 มม. มีขนสั้น ตะขอเกี่ยวเมล็ด รูปเข็มปลายแหลม ยาว 1.4-1.6 มม.

ประโยชน์: - 

      สมุนไพร: สรรพคุณ ราก ใช้เป็นยารักษารักษาโรคไอกรน เป็นยาขับเลือด และช่วยดับพิษในร่างกาย ใบ ใช้เป็นยาถ่ายพยาธิ ใช้พอกแก้อาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ เมล็ด ช่วยแก้อาการผดผื่นคัน ใช้พอกฝีเพื่อดูดหนอง และช่วยลดการอักเสบ

      อาหาร: -

      ไม้ประดับ: - 

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกตลอดทั้งปี พบมากช่วงเดือนเมษายนถึงเดือนมิถุนายน

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: แหล่งที่พบ ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (สวนสมุนไพร)