ชุมเห็ดเทศ

ชื่ออื่น ๆ: ขี้คาก ชุมเห็ดใหญ่ ตะสีพอ ลับมืนหลวง หมากกะลิงเทศ

ชื่อวิทยาศาสตร์: Senna alata (L.) Roxb.     

ชื่อสามัญ: Candle bush, Ringworm bush.

ชื่อวงศ์: FABACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

     ไม้พุ่ม สูง 5-10 ม. แตกกิ่งก้านมาก กิ่งแผ่ออกด้านข้าง เปลือกต้นและกิ่งมีขนสั้นนุ่มคลุม เปลือกลำต้นเรียบ สีน้ำตาล ใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ เรียงแบบสลับ ใบย่อย 8-20 คู่ ยาว 5-15 ซม. ใบย่อยรูปขอบขนาน หรือรูปรี กว้าง 3-6 ซม. ยาว 5-15 ซม. โคนใบมน ปลายใบมน กลม หรือเว้าเล็กน้อย ขอบใบเรียบมีสีแดง แกนกลางใบหนา ยาว 30-60 ซม. ก้านใบประกอบยาว.1- 2 ซม. หูใบรูปติ่งหู สามเหลี่ยม ยาว 0.6-0.8 ซม. ติดทน ช่อดอกแบบช่อกระจะออกที่ซอกใบใกล้หรือปลายยอด ยาว 20-50 ซม. ดอกย่อยรูปดอกถั่ว สีเหลืองทอง กลีบเลี้ยง 5 กลีบ เรียงซ้อนเหลื่อมในตาดอก รูปขอบขนาน ยาวไม่เท่ากัน ยาว 1-2 ซม. กลีบดอกมี 5 กลีบ สีเหลืองสด แผ่นกลีบรูปไข่เกือบกลม หรือรูปช้อน ยาวประมาณ 2 ซม. มีก้านกลีบสั้น ๆ เกสรเพศผู้มี 10 อัน อันยาว 2 อัน ก้านเกสรหนา ยาว 0.3-0.4 ซม. อับเรณูยาว 1.2-1.3 ซม. เกสรเพศผู้อันสั้น 4 อัน ก้านเกสรยาวประมาณ 0.2 ซม. อับเรณูยาว 0.4-0.5 ซม. เกสรเพศผู้ที่ลดรูป 4 อัน อับเรณูเปิดที่ปลาย เกสรเพศเมีย รังไข่เกลี้ยง ออวุลจำนวนมาก ยอดเกสรขนาดเล็ก ใบประดับมีสีน้ำตาลแกมเหลือง หุ้มดอกที่ยังไม่บาน ใบประดับรูปรี ยาว 2-3 ซม. ร่วงง่าย ก้านดอกสั้น 0.2-0.4 ซม. ผลเป็นฝัก รูปแถบ ยาว แบน เกลี้ยง กว้าง 1.5-2 ซม. ยาว 10-20 ซม. ฝักอ่อนสีเขียว ฝักแก่สีดำแตกตามยาว มีสันกว้าง 4 สัน มีปีกกว้าง 0.4-0.5 ซม. ฝักมีผนังกั้น เมล็ด มี 50-60 เมล็ด แบน รูปสามเหลี่ยม ผิวขรุขระ สีดำ 

ประโยชน์:

      สมุนไพร: สรรพคุณ ใบสด รักษาโรคผิวหนัง กลากเกลื้อน ฝี และแผลพุพอง ดอก ตากแดดให้แห้ง รับประทานเป็นยาระบาย ยาถ่าย ถ่ายพยาธิลำไส้ เมล็ด ตากแดดให้แห้งต้มดื่ม เป็นยาขับพยาธิ และเป็นยาระบายอ่อน

      อาหาร: -

      ไม้ประดับ: -

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกตลอดทั้งปี พบมากช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนกรกฎาคม

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: แหล่งที่พบ ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (สวนพฤกษศาสตร์)