จามจุรี

ชื่ออื่น ๆ: ก้ามกราม ก้ามกุ้ง ก้ามปู ฉำฉา ตุ๊ดตู่ ลัง สารสา สำสา เส่คุ่ เส่ดู่

ชื่อวิทยาศาสตร์: Albizia saman (Jacq.) Merr.     

ชื่อสามัญ: Cow tamarind, Rain tree.

ชื่อวงศ์: FABACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

     ไม้ต้น สูง 15-20 ม. เรือนยอดแผ่กว้างคล้ายรูปร่ม กว้างถึงประมาณ 30 ม. เปลือกต้นสีเทา ขรุขระและแตกเป็นร่องตามยาว เปลือกในสีชมพูหรือน้ำตาลอ่อน กิ่งอ่อนมีขนประปราย ใบประกอบแบบขนนกสองชั้น เรียงแบบสลับ แกนกลางใบประกอบยาว 10-18 ซม. ก้านใบประกอบยาว 3-5 ซม. ใบประกอบแยกแขนงตรงข้ามกัน 2-5 คู่ บนแขนงมีใบย่อยเรียงตรงข้ามกัน 2-10 คู่ คู่ที่อยู่ตอนบนมีขนาดใหญ่สุดและลดหลั่นลงไปจนถึงคู่ล่างที่มีขนาดเล็กสุด ใบย่อยรูปไข่ รูปรี หรือคล้ายรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน กว้าง 0.6-4 ซม. ยาว 1.5-6 ซม. โคนใบเบี้ยว ปลายใบมน มักเว้าตื้น ๆ หรือมีติ่งแหลมสั้น ๆ ขอบใบเรียบ ผิวใบด้านบนเกลี้ยง ผิวใบด้านล่างมีขนนุ่มกระจายทั่วไป ไม่มีก้านใบย่อย ช่อดอกแบบช่อกระจุกแน่น ออกตามซอกใบใกล้ปลายยอด 1-2 ช่อ กว้าง 5-6 ซม. ช่อดอกตั้ง ก้านช่อดอกยาว 5-9 ซม. ดอกย่อยมีจำนวนมาก ดอกวงนอกมีขนาดเล็กกว่าดอกวงใน ดอกกลางช่อมีขนาดใหญ่ที่สุด ดอกวงนอกมีก้านสั้น ๆ ดอกวงในไม่มีก้าน กลีบเลี้ยงติดกันคล้ายรูปแตร ยาว 0.5-0.8 ซม. มีขนหนาแน่นคลุม ปลายแยกเป็น 7-8 แฉก กลีบดอกสีขาวแกมเขียว ติดกันคล้ายรูปแตร ยาว 1-1.2 ซม. ส่วนบนมีขนหนาแน่น ส่วนล่างเกือบเกลี้ยง ปลายหลอดกลีบดอกแยกเป็น 5 แฉก เกสรเพศผู้มีจำนวนมาก สีชมพู ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 5 ซม. โคนติดกันเป็นหลอดสั้น เกสรเพศเมีย รังไข่รูปแบนยาว ผลเป็นฝักรูปขอบขนาน ตรงหรือโค้งเล็กน้อย กว้าง 1.5-2.4 ซม. ยาว 15-20 ซม. หนา 0.6-1.1 ซม. ผิวเรียบ ฝักแก่สีน้ำตาลดำ คอดเล็กน้อยเป็นตอน ๆ ระหว่างเมล็ด เมล็ด เรียงเป็นแถวตามความยาวของฝัก สีน้ำตาล รูปแบนรี กว้าง 0.4-0.5 ซม. ยาว 0.8-0.9 ซม. หนาประมาณ 0.4 ซม. 

ประโยชน์:

      สมุนไพร: สรรพคุณ เปลือก เป็นยาสมานแผลในปาก แก้เหงือกบวม ปวดฟัน แก้ท้องร่วง ริดสีดวงทวาร ใบ แก้ปวดแสบปวดร้อน ช่วยดับพิษ ต้มดื่มแก้กระหายน้ำ แก้ท้องเสีย เมล็ด ใช้ตำเป็นยาพอกแก้โรคผิวหนัง โรคเรื้อน กลากเกลื้อน

      อาหาร: -

      ไม้ประดับ: -

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกช่วงเดือนสิงหาคมถึงเดือนตุลาคม

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: แหล่งที่พบ ศูนย์อนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (สวนพฤกษศาสตร์)