สะเดา

ชื่ออื่น ๆ: กะเดา (ภาคใต้); ควินิน (ทั่วไป); จะตัง (เงี้ยว); สะเดาอินเดีย (กรุงเทพมหานคร); สะเลียม (ภาคเหนือ) 

ชื่อวิทยาศาสตร์: Azadirachta indica A.Juss.     

ชื่อสามัญ: Neem.

ชื่อวงศ์: MELIACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

     ไม้ต้น สูง 5-10 ม. ต้นตั้งตรง เปลือกต้นแตกเป็นร่องลึกตามยาว ยอดอ่อนสีน้ำตาลแดง ใบประกอบแบบขนนกปลายคี่ เรียงแบบสลับ ใบย่อยรูปใบหอก กว้าง 3-5 ซม. ยาว 4-9 ซม. โคนใบมน ปลายใบเรียวแหลม ขอบใบจักเป็นฟันเลื่อย แผ่นใบบาง ผิวใบทั้งสองด้านเรียบ สีเขียวเป็นมัน เส้นใบย่อยเด่นชัดทางด้านล่าง ช่อดอกแบบช่อกระจะแยกแขนง ออกที่ปลายยอด ดอกย่อย ขนาดเล็ก สีขาวนวล กลีบเลี้ยง 5 กลีบ โคนกลีบเชื่อมติดกัน กลีบดอก 5 กลีบ โคนกลีบเชื่อมติดกัน ปลายแยกเป็น 5 กลีบ รูปรี หรือรูปรีแกมรูปขอบขนาน กว้าง 0.3-0.4 ซม. ยาว 0.4-0.6 ซม. ปลายกลีบมน ขอบกลีบเรียบ มีขนสั้นนุ่มคลุมทั้งสองด้าน เกสรเพศผู้ มี 10 อัน รูปทรงกระบอก ด้านนอกเรียบด้านในมีขนสั้นนุ่มคลุม เกสรเพศเมีย รังไข่รูปรี ที่ผิวมีขนสั้นนุ่ม ยอดเกสรปลายแยกเป็น 3-6 พู ผลสด รูปรี หรือรูปรีแกมรูปไข่ กว้าง 0.7-1 ซม. ยาว 0.8 - 1.6 ซม. ผิวเรียบ ผลอ่อนสีเขียว ผลสุกสีเหลืองส้ม เมล็ด มี 1-2 เมล็ด รูปรี   

ประโยชน์:

      สมุนไพร: สรรพคุณ ราก แก้โรคผิวหนัง แก้เสมหะ ซึ่งเกาะแน่นอยู่ในทรวงอก เปลือกต้น แก้ไข้ เจริญอาหาร แก้ท้องเดิน บิดมูกเลือด แก่น แก้อาเจียน ขับเสมหะ ใบและยอดอ่อน ใช้เป็นยาฆ่าแมลง บำรุงธาตุ แก้ไข้ ทำยารักษาไข้มาลาเรีย ผล ใช้เป็นยาถ่ายพยาธิ และยาระบาย แก้โรคหัวใจเดินผิดปกติ เมล็ด ใช้รักษาโรคผิวหนัง และยาฆ่าแมลง เนื้อไม้ แข็ง ทนทานต่อการผุพัง ใช้แปรรูป ก่อสร้าง และทำเครื่องเรือนเครื่องใช้อื่น ๆ

      อาหาร: ใบอ่อน ยอดอ่อน และดอก รสขมมัน นิยมนำมารับประทานเป็นผักประกอบอาหาร ได้แก่ น้ำพริก ลาบ และอาหารที่มีรสจัดต่าง ๆ

      ไม้ประดับ: -

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: เปลือกต้น ตากแดดให้แห้ง ต้มด้วยน้ำร้อนกรองเอาน้ำ และนำมาย้อมเส้นไหมและเส้นด้ายให้สีน้ำตาล

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนมกราคม

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: -