มะหวด

ชื่ออื่น ๆ: กะซำ กำจำ กำซำ ชันรุ ซำ นำซำ มะจำ มะหวดบาท มะหวดป่า มะหวดลิง สีฮอกน้อย หวดคา หวดฆ่า หวดลาว

ชื่อวิทยาศาสตร์: Lepisanthes rubiginosa (Roxb.) Leenh.    

ชื่อสามัญ: -

ชื่อวงศ์: SAPINDACEAE 

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

     ไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 5-15 ม. เปลือกต้นสีน้ำตาล แตกเป็นร่องตามยาว กิ่งก้านมีขนละเอียดคลุม ทรงพุ่มรูปกลมหรือรูปไข่ ใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ เรียงแบบเวียนสลับ แกนกลางใบประกอบยาว 10-30 ซม. ใบย่อย 3-6 คู่ รูปไข่ หรือรูปไข่กลับ กว้าง 2-11 ซม. ยาว 3-30 ซม. โคนใบสอบ ปลายใบแหลม โขอบใบเรียบ ผิวใบทั้งสองด้านมีขนนุ่มคลุม แผ่นใบบาง แต่ค่อนข้างเหนียว และย่นเป็นลอน สีเขียวเข้ม ใบอ่อนสีน้ำตาลแกมเขียว ช่อดอกแบบช่อแยกแขนงออกที่ปลายยอด หรือออกที่ซอกใบใกล้ปลายยอด ดอกย่อย ขนาดเล็ก สีขาว หรือสีขาวแกมเหลือง มีกลิ่นหอมอ่อน ๆ ดอกแยกเพศ ขนาด 0.8-1 ซม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบ รูปครึ่งวงกลม กลีบนอก 2 กลีบ เล็กกว่ากลีบใน มีขนด้านนอก กลีบดอกสีขาว กลีบดอก 4-5 กลีบ ผิวกลีบเกลี้ยง หรือมีขนนุ่มคลุม โคนกลีบแคบ มีขนและมีเกล็ดเล็ก ๆ 1 เกล็ด ที่มีสันนูน 2 สัน เกสรเพศผู้ 8 อัน ก้านเกสรมีขนสีน้ำตาลอ่อนคลุม เกสรเพศเมีย ก้านเกสรยาว ไม่มีขน ผลสดแบบมีเนื้อ รูปรี หรือรูปรีแกมไข่ ผิวเกลี้ยง กว้าง 0.5-1 ซม. ยาว 1.5-2 ซม. ผลอ่อนสีเขียว ผลสุกสีเหลืองแดง หรือสีม่วงดำ ผิวเกลี้ยง เปลือกผลและเนื้อในผลบาง เมล็ด มี 1 เมล็ด รูปรี สีน้ำตาลดำ ผิวเป็นมัน 

 

ประโยชน์:

      สมุนไพร: สรรพคุณ ราก รสเมาเบื่อสุขุม รักษาอาการไข้ ตำพอกศีรษะแก้อาการไข้ปวดศีรษะ ตำพอกรักษาผิวหนังผื่นคัน แก้พิษฝีภายใน ขับพยาธิ วัณโรค แก้พิษร้อน เปลือกต้น บำรุงธาตุ แก้ธาตุพิการ แก้บิด สมานแผล ใบ แก้ไข้ ผสมกับสมุนไพรอื่น ต้มน้าดื่มแก้ซาง ผลสุก รสหวานฝาด รับประทานแก้ท้องร่วง เมล็ด รสฝาด ต้มดื่มแก้ไข้ซาง และแก้ไอกรน

      อาหาร: ผลสุก รสหวานฝาด นิยมรับประทานเป็นผลไม้ 

      ไม้ประดับ: -

      พรรณไม้ย้อมสีธรรมชาติ: -

ระยะเวลาการออกดอก: พบออกดอกเดือนเมษายนถึงเดือนพฤษภาคม

ข้อมูลพฤกษศาสตร์ที่สำคัญ: -

IUCN: ไม่ถูกคุกคาม LC (Least Concerned)

หมายเหตุ: -